donderdag 7 februari 2019




Allemáál heethoofden?

Om 10.30 uur zouden de Grootouders voor het Klimaat verzamelen bij het pannenkoekenhuis op het Malieveld. Om dat bekende veld in de Hofstad te betreden moet je eerst langs dat pannenkoekenhuis. Kan niet mis dus. Maar er is wel een probleempje: met mijn NS kortingskaart mag ik pas vanaf 9.00 uur reizen, en dan is het onmogelijk om 10.30 uur in Den Haag te zijn.  Even nadenken hoe dat op te lossen. Dan herinner ik me van vroeger dat demonstraties altijd wat later beginnen dan gepland, altijd moeten eerst verschillende hotemetoten even het woord voeren, en die willen nog wel eens wat ruim tijd nemen.  Het zal dus echt wel 11.00 uur zijn vooraleer de stoet zich in beweging zet, zo bedenk ik.  En dan is ook opa er wel. Want als mijn kleinkinderen mij later vragen: en opa waar was jij?, dan wil ik in elk geval kunnen zeggen dat ik voor hun toekomst (zeg: hun kwaliteit van leven, maar die uitdrukking is veel te plechtstatig) lid was van de pressiegroep ‘grootouders voor het klimaat’ en dat ik natuurlijk solidair was toen de jongeren zelf in actie kwamen.
Met een beetje geluk bemachtig ik een zitplaats in de trein richting Utrecht. De coupés zijn mudvol jongelui, het is een gekakel en gelach van jewelste. Op Utrecht C.S. perron 19 kun je over de hoofden lopen. Als ik (Japanse toestanden) de trein ingestouwd ben blijk ik in een eersteklascoupé beland te zijn. De scholieren zijn zo fatsoenlijk door te lopen naar de overvolle tweedeklascoupés. Pas als opa zegt dat ze vandaag hier best mogen gaan zitten omdat de conducteur er toch niet door kan, doen ze dat met graagte. Fatsoenlijk opgevoed dus, geen spoor van baldadigheid. Wel een spandoek: politici, op deze manier worden we allemáál heethoofden. Maar die is voor doordenkers bedoeld. En doordenken, dat doen ze. In korte gesprekjes blijkt me de hele ochtend dat de scholieren serieus met het onderwerp bezig zijn en menigeen moet van school extra aan de bak (spreekbeurt, presentatie e.d.) vanwege dit uitstapje. Er blijkt met leraren, medeleerlingen en ouders heel wat over het klimaat én leefstijl gediscussieerd te worden.
Op het Malieveld aangekomen is het zoeken naar een speld in een hooiberg, de grootouders zijn waarschijnlijk al op pad. (Heel zelfbewust hadden de scholieren nl. alle hotemetoten de microfoon geweigerd en de demonstratie had zich op tijd in beweging gezet.)
Toen ik na enig dralen om 11.15 uur de kop van de stoet het Malieveld al weer zag naderen ben ik toch maar op eigen houtje te midden van duizenden scholieren op pad gegaan. Hier en daar liepen nog enkele volwassenen. Ik zal niet beschrijven wat ik allemaal om me heen zag en hoorde. Het was een vrolijk en tegelijkertijd serieus gebeuren. Wat misschien wel het meest indruk maakte was dat er zich bij terugkomst op het Malieveld nog steeds drommen scholieren in beweging zetten om aan hun rondje door de stad te beginnen. Het waren er vele duizenden méér dan waarop was gerekend. De politie sprak van ruim meer dan 10.000. De organisatie hield het op 30.000.  Opa denkt dat het er in elk geval wel 20.000 waren. Het geeft hem hoop dat zoveel scholieren in hun klassen, op hun scholen en tijdens de maaltijden thuis het klimaat en hun toekomst aan de orde stellen.
 

woensdag 2 januari 2019




Boompjes planten in het nieuwe jaar 

Beste wensen, gelukkig nieuwjaar, een gezond 2019, een enkeling schrijft over ‘vrede en alle goeds,’ en tweemaal nog ontvingen we een zalig nieuw jaar. Die kaarten kwamen resp. van de zusters van een abdij en van,  jawel, de bisschop en zijn hulpen. De kardinale kaart valt echter telkens van de muur! Als dat geen teken is, een teken van de wand zogezegd.
Een neef plakte een kaart van een Zweedse puber op zijn facebookpagina. Zoiets in de trant van: als de volwassenen de wereld naar de knoppen helpen, waarom moet ik me dan nog inspannen, en dat in een aantal riedeltjes herhaald. Zoiets doet het altijd goed, al duizenden mensen hadden de kaart gedeeld. Ik moet me dan altijd inhouden om niet te reageren met riedels van tegenovergestelde strekking. Maar ik ben niet zo vaardig in plakken en knippen. Tegen de tijd dat ik heb gekopieerd, geknipt en geplakt, en dan van het ene medium in het andere is facebook al weer mijlen verder. Dat ligt niet aan facebook, dat ligt aan mijn jaarringen natuurlijk.
Ik had neef willen vertellen van good old Luther. Niet bepaald mijn vriend, maar een aan hem toegeschreven quote die mij altijd bijgebleven is, luidt: als ik weet dat morgen de wereld vergaat, dan plant ik vandaag nog een boompje.  Niet omdat dat boompje de wereld zou redden maar omdat het gewoon goed is om boompjes te planten. Dat inzicht gun ik die Zweedse puber en allen die haar tekst verder delen. ‘Boompjes planten’, het was niet toevallig de tekst van een brochure die ik ooit heb rondgedeeld. En van Vaclaf Havel had ik willen vertellen. De Tsjechische dissident en later president die dichtte:
Hoop is ergens voor werken
omdat het goed is
niet alleen
omdat het kans van slagen heeft

Het gaat niet om kansberekening, had ik neef willen laten weten. Je doet iets vanuit de overtuiging dat het goed is, dat het zinvol is, wat ook het resultaat moge zijn. Neef werkt in het onderwijs. Wat ik de pubers van tegenwoordig toewens is dat ze op school iets van dit inzicht of van deze houding leren. Als dat zou lukken dan zou 2019 wat mij betreft, om met de nonnen en de kardinaal te spreken, een zalig jaar worden.

zaterdag 22 december 2018




Vlieg jij nog?


Gedurende acht maanden is er gepolderd aan klimaattafels. Al twee jaar lang staan de grootouders voor het klimaat elke tweede donderdag van de maand voor de ingang van de Tweede Kamer. Politici van alle partijen hebben hen inmiddels te woord gestaan en beleden dat hun zorgen om de wereld van hun kleinkinderen terecht zijn. Maar de 130 km per uur, het rekening rijden en terugdringen van het vliegverkeer… alleen al bij het denken eraan voelen ze nattigheid in hun hun broek. Immers altijd wel zijn er verkiezingen in aantocht. En politici weten als geen ander dat de straat maling heeft aan de wereld van onze kleinkinderen. Ik heb de indruk dat democratie meer en meer betekent dat politici hun visie inruilen voor gemor van de straat, om behoud en gewin van het hier en nu. Vliegtax? Nou als het dan moet, vooruit: 7 (zeven!!!) euro! Dat doen we toch maar als CDA en VVD. Vakantievluchten moeten mogelijk zijn, toch? Vraag het de straat (de Erdogannetjes van PVV , het FvD en de Telegraaf ) maar! Het resultaat van de klimaattafels is voorlopig niet meer dan flets.

En toch, en toch is er iets aan het schuiven, denk ik. Het woord vliegschaamte duikt op. Te laat om ‘het woord van het jaar ’ te kunnen zijn, maar toch. Vliegschaamte: meer en meer begint het door te dringen dat het not done is om maar rond te blijven vliegen, puur en alleen voor eigen fun.  Vliegschaamte, ik ben ervan overtuigd dat het woord alleen al méér zoden aan de dijk zet dan welke vliegtax ook. Als mensen niet meer prat kunnen gaan op hun tickets, er niet meer over durven praten, bang voor vragen als‘vlieg jij nog?’ dan, zo geloof ik, gloort er hoop dat we iets willen inleveren voor de wereld van onze kleinkinderen.  Schaamte op straat en op verjaardagsfeestjes zal machtiger blijken dan wat dan ook.  
De moraal van het verhaal:
Praat over vliegschaamte! En stook alle kleinkinderen op om opa’s en oma’s, ooms en tantes er naar te vragen. Als na de kerstvakantie alle juffen op school hiermee het kringgesprek openen, dan wellicht voelen zelfs politici van CDA en VVD nattigheid in hun broek.


zondag 2 december 2018



De lamme en de blinde

Zoals ik al schreef, we bezochten dus Veenhuizen. We vonden het zo interessant dat we ter plekke een afspraak hebben gemaakt voor een overnachting enkele dagen later. Nee, niet in een van de gevangenissen aldaar. Wij boekten een overnachting in hotel-restaurant Bitter en Zoet, gesitueerd in het vroegere ziekenhuis van de drie gestichten die daar ooit begonnen zijn door de Maatschappij van Weldadigheid. Het ziekenhuis droeg de gevelspreuk Vertrouw op God. Geen overbodige aansporing want van hier zijn duizenden paupers naar het kerkhof gebracht. Op dat kerkhof van de drie gestichten liggen er maar liefst 11000 (elfduizend!) naamloos begraven. Het was blijkbaar te veel gevraagd om ze hun naam te geven. Volkomen anoniem werden ze in een twee grote collectieve kuilen onder het zand bedolven. Hoger gesitueerden, ambtenaren, toezichthouders van de gestichten, kregen wel een eigen graf.
Hoe ik dat alles zo precies weet? Wel, dat zit zo. Het voormalig ziekenhuis van de pauperkolonie Veenhuizen herbergt nu een moderne kliniek gespecialiseerd in hernia-operaties, de Ipren-kliniek. Zeer deskundig zijn ze er, ik kan het weten want ik heb het een week na ons eerste bezoek van nabij meegemaakt. Nee, ikzelf was niet object van behandeling, dat was Marian.  Enkele uren na de operatie verliet ze lopend de kliniek. Geheel pijnloos, als dat geen wonder is! Als toegift kreeg ze na de operatie ‘Het Pauperparadijs’ mee, een aangrijpend boek waarin Suzanna Jansen de geschiedenis van het heropvoedingsexperiment, later strafkolonie Veenhuizen beschrijft. In een van de laatste hoofdstukken staat ze op twee door een smal pad gescheiden grasvelden waaronder zes van haar voorouders te midden van die elfduizend naamlozen ooit zijn neergelegd…
Hoe anders verging het ons. Wij verlieten blij en dankbaar de kliniek op weg naar huis. Alleen…twee weken niet mogen zitten, dat is natuurlijk nog wel even een klus. Marian had tevoren bedacht dat een afvalgrijper misschien wel van pas zou kunnen komen. En inderdaad, het ding blijkt voor van alles bruikbaar: om pannen mee uit het aanrecht te halen, om een van het kussen gegleden bril mee op te pakken, om schoenen uit de kast te pakken en om je benen in een pantalon te steken. Ook ik werd creatief. Na een paar moeizame worstelingen van haar om zonder rugbelasting in en van de bank te komen bedacht ik als toegewijd mantelzorger dat het wel handig zou zijn om die bank te verhogen met enkele balkjes. En zo geschiedde, op naar de GAMMA!  Alleen… het bleek toch zo gemakkelijk nog niet om gekromd knielend naast de bank het hele geval met één hand op te tillen. Natuurlijk lukte het wel, met hulp van de buurjongen. De patiënt verplaatst zich nu lichtvoetig in en van de bank, en de mantelzorger… verplaatst zich moeizaam met een stijve rug. Maar de lamme en de blinde: ze tellen hun zegeningen!



vrijdag 16 november 2018




Het is bijna zo ver.

Morgen komt hij. De stoomboot is al onderweg, dat moet wel, vol met Zwarte Pieten en met veel pakketjes. Het hele land is in rep en roer, en ook wij werden ietwat onrustig. Wel of geen roetvegen, wel of geen blokkerende Friezen dan wel - Pieten, wel of geen gerechtelijke verboden?  Stijf van de zenuwen en de spanning sprongen wij in de auto om even aan iets anders te denken. Naar het noorden gingen we, naar de grensstreken van Friesland, Groningen en Drenthe. Daar zou het rustig zijn, ver van de Zaanstreek en van andere brandhaarden.  We werden niet teleurgesteld. Hoe verder naar het noorden hoe frisser de lucht en hoe aangenamer de zon. In de buurt van Hogeveen stond een bord langs de snelweg. Ik las: ‘kuiertocht met midwinterhoorns’! Heel verfrissend! Daar is echt helemaal niks mee mis. Dat heeft niets van doen met onderdrukking van wat of wie dan dan ook. Alhoewel, midwinterhoorns zijn ook wel als  Whats App avant la lettre gebruikt om roomsen te beschermen tegen onverdraagzame calvinisten en naar men zegt ook wel tegen de aanwezigheid van Duitse onderdrukkers. Maar goed, in Drenthe durven ze het aan om frank en vrij een kuiertocht met winterhoorns te houden. En even verder in de buurt van Assen volop borden langs de weg om de intocht van Sint aan te kondigen! Gewoon, open en bloot langs de weg: ‘zaterdag 17 nov. intocht van Sinterklaas.’ En een foto erbij van een hartstikke witte sinterklaas!  Dat dat kan in ons land, anno nu, verfrissend om te zien!
Die nuchtere Drenten zijn voor de duvel niet bang, een eindje verderop in het gehucht Veenhuizen kwamen we ogen te kort. De huizen tonen daar nog probleemloos en ongegeneerd hoge idealen van weleer. Niks geen ‘Villa Veldzicht’ of ‘Mooiland’, maar veelzeggende leuzen als: Een van Zin, Verdraagzaamheid, Bitter en Zoet, jazelfs Orde en Tucht zagen we. Ik geloof dat het langs de Weg naar Weldadigheid was. De huizen waar eens  paupers en bedelaars te werk gesteld werden dragen nog de idealen van volksverheffing: Opvoeding, Ontwikkeling, Helpt Elkaar, ja zelfs Arbeid en Bid.  Elk ander huis draagt een ander motto. Het werd een grote verrassingstocht voor ons, we speurden de gevels van de huizen af en genoten ervan zoals kinderen reikhalzend reiken naar pepernoten in de hand van Zwarte Piet.
De moraal van dit verhaal:
volg aandachtig de waan van de dag maar breng ook af en toe een bezoek aan het nuchtere Drenthe.

maandag 5 november 2018




Als dat geen smullen wordt!

Ik ging op mijn snufferd, en hoe! Ik mag dit zo schrijven want ‘snufferd’ staat in Van Dale. Het betekent zowel neus als gezicht. Dat klopt, zo kan ik u verzekeren, want beiden kregen het volle pond. Nu weet ik wel dat hardlopen en praten niet samengaan maar in dit geval was vooral het kijken boosdoener. We liepen naar de toppen van de bomen te kijken. En ja, naar boven kijken en hardlopen, dat is vragen om problemen natuurlijk, zeker op een parcours als dat van de Rozendaalse Bedriegertjes Lopers, waar overal boomwortels op de loer liggen. Maar waarom viel ik, en niet Geert Jan, die ook naar boven keek? 
En waarom viel Sanne en niet Epke, zo vroeg ik me af toen ik vanmorgen de krant las. Zelf gaf ze een antwoord: “een balk is een balk.” Tja, een boomwortel is een boomwortel, maar dat vind ik geen antwoord op de vraag. 



In de krant lees ik ook dat er jaarlijks in Nederland voor maar liefst voor 16 miljard euro wordt witgewassen. 16 Miljard, daar kunnen we alle problemen van de zorg mee oplossen! De onder- en bovenwereld raken elkaar steeds meer, zo blijkt. Leve de drugs- en de mensenhandel. Banken, makelaars en autohandelaren moeten verdachte transacties melden, zo lees ik. Ik hoop dat daar ook de handel in campers en plezierjachten bij is inbegrepen want in die kringen wordt ook nogal eens gewapperd met stapels losse flappen, zo is mij wel eens verteld.
Op de volgende pagina een verslag van een CDA-congres. Daar geen losse flappen. Buma c.s. is daar veel te netjes voor. Wel losse flodders. Daarmee is het makkelijk schieten zonder gevaar te stichten. “Als een ziekenhuis van de ene op de andere dag gesloten wordt dan verliest de burger haar vertrouwen in de politiek,” oreert Buma. En als een partij wel “Parijs” ondertekent maar vervolgens voortdurend op de rem staat, of wel een kinderpardon ondertekent maar halsstarrig blijft volharden in een zo krenterig mogelijke uitvoering ervan, verliest die burger, zo vraag ik hem, dan niet het vertrouwen?
Maar daarover ging het niet. Waarom de een wel en de ander niet, dat was de kwestie. Waarom Marianne niet en Annemarie wel? Marianne kennen we, al jaren, als het Vosje dat in alle takken van de wielersport nauwelijks concurrentie duldt. Maar Annemarie, zo vraagt u zich met mij af? Toch is ze al tijden een grote naam in het mountainbiken. Annemarie Worst, onthoud haar naam. Ze blijkt nu ook het crossen leuk te vinden. Al een paar wedstrijden duelleerde ze met Marianne, en nu versloeg ze haar gedecideerd, nota bene op het E.K.! Dat belooft nog wat de komende winter, want een Vos verliest natuurlijk nooit haar streken. Voor wie het nog niet wist: de Belgen zenden heel de winter door bijna elke zondagmiddag een crosswedstrijd uit. Als dat geen smullen wordt! Ik lust er wel Worst van, zeker nu het om een Nederlandse Worst blijkt te gaan! Maar: een balk blijft een balk en een fiets blijft een fiets!

zondag 21 oktober 2018





Er knaagt  iets

Heerlijk gefietst! Wat is de herfst mooi! En toch knaagt er iets. Het is 21 oktober en de meeste fietsers en wandelaars op de Veluwezoom zijn slechts gekleed in een T-shirt.
Tja, de zomer van 2018. Ik zie bomen en vooral struiken die verdroogd als ze zijn, het loodje hebben gelegd. In mijn tuin zijn een aantal struiken zichtbaar in de war, ze vertonen kenmerken van zowel herfst als voorjaar, sommige bloeien voor de tweede keer.
Ik onderga het met gemengde gevoelens en word er een beetje kriegel van als mensen alleen maar lyrisch doen over de mooie nazomer. Alsof er helemaal niets aan de hand is! Toen mijn vrouw deze week haar zorg uitte over de zichtbare klimaatverandering kreeg ze van een bejaarde welgestelde dame ten antwoord: “och, toen vroeger de mijnen in Limburg sloten riepen de mensen ook dat hun niets ergers kon overkomen maar het is toch allemaal wel meegevallen.” Hoe kortzichtig kunnen mensen zijn, of: hoe inventief om zichzelf in slaap te sussen!
Hieraan lag ik te denken toen ik na het fietstochtje even mijn benen strekte (ook bij mij hopen de jaarringen zich op, maar dit terzijde). En ik lag me er een beetje over op te winden hoe de meeste mensen zich alleen maar juichend over het mooie weer uiten, alsof er niets aan de hand is. Het lijkt not done om er in het openbaar een kanttekening bij te plaatsen. En ik herinnerde me een radiopraatje van eerder deze week over de toeristenindustrie die draait als een tierelier. Met name cruise-vakanties zijn booming. En dat terwijl een cruiseschip tot wel een miljoen maal meer vervuilend is als een auto! Twee dagen later reageerde een columnist in het dagblad Trouw dat het nog erger was dan gedacht: op jaarbasis stoot een cruiseschip zeker 1,7 miljoen maal meer CO-2 uit dan een auto ! Maar het zal de verveelde pensionado’s in hun ligstoelen worst wezen, zoiets schreef hij. En ik droomde hoe ik op een cruiseschip folders uitdeelde van "grootouders voor het klimaat’’, en de pensionado’s uitnodigde lid te worden van deze club die zich zorgen maakt over de wereld van onze kleinkinderen. Het trof me hoe menig pensionado, gebruind, de zonnebril modieus in het haar gestoken, welwillend bereid was het manifest van deze beweging te ondertekenen, om vervolgens met vermoeide arm naar het borrelglas te reiken op het tafeltje naast de ligstoel. “Natuurlijk, uiteraard, goed zaak, moet je zien hoeveel plastic er drijft,” en dergelijke hoorde ik in mijn droom. Maar blijkbaar viel bij niemand het kwartje, tenminste niemand die opstond richting loopplank om het cruiseschip te verlaten. En juist toen ik me opmaakte om als eens gebeurde in een tempel te Jeruzalem, in heilige verontwaardiging de hele meute uit de ligstoelen te zwepen en tussen omvallende tafeltjes en rinkelende borrelglaasjes door op te jagen richting loopplank, toen bracht  een stem van onder aan de trap me tot bedaren: “Gerard, het eten is klaar, kom je?”