zondag 2 november 2014

Hardloper in een rolstoel

Op mijn tochten naar Santiago heb ik wel geleerd dat je op je weg van alles tegen komt. Veel wat  je bewust kiest, ook veel wat zich onverwachts aandient, waar je je maar mee moet zien te verhouden. Die camino, zo noemen ze dat, blijkt nog steeds door te gaan. Vorige week was er weer zo iets.
Er bleek een niet ongevaarlijke infectie die allerlei kwalijks zou kunnen veroorzaken. Veel keus heb je dan niet, de dokters wilden geen tijd verliezen, aanpakken die zaak. En zo geraakte ik halsoverkop in het ziekenhuis. In zo’n bedrijf – want dat is het – gebeurt van alles en ook van alles met jou.
Je moet bijvoorbeeld naar de afdeling chirurgie, vijf verdiepingen lager.  Nee, u mag niet alleen met dat infuus door het ziekenhuis dwalen, daar is de vervoersdienst voor.
Nou, moet er wel iemand komen want ik heb nog 10 minuten, bedenk ik wat onrustig, maar dan komt er plots een broeder met een rolstoel: meneer Beltman ?
Ja dat ben ik.
Neemt u maar plaats.
Maar..ik kan wel lopen!! Legt u het infuus maar in de rolstoel, ik wandel wel mee.
De man kijkt me aan en zegt: geen sprake van, neem maar plaats.
We monsteren elkaar even: hij een boom van een vent in een ziekenhuispak maar waarschijnlijk vrijwilliger van de vervoersdienst en ik de wat verbouwereerde patiënt met zijn infuus die naar de operatie moet.  Ik heb nu geen zin in stennis en zeker niet met die vrijwilliger die eruitziet als een stevig gebouwde wegwerker.  Oké, ik zal me netjes gedragen, dan maar in de rolstoel,zeg ik. Ik neem plaats, de man draait zonder een woord te zeggen  de stoel en met een rotvaart stuif ik de kamer uit, op het eerste kruispunt van gangen zie ik plotseling benen voor me die snel naar twee kanten uitwijken. Ik roep nog een keer: voorzichtig  kijk uit man! maar  de wegwerker denkt niet aan vaartminderen. Feilloos de lift in en uit en zonder dat ik ook maar iets raak scheuren we vijf verdiepingen lager verder.   Bij wijze van waarschuwing roep ik over mijn schouder naar een meehollende coassistente: deze lieden kom je dus ook tegen ‘s avonds in het verkeer! Het mag de man niet storen. Hij levert me af bij de afdeling chirurgie en verdwijnt.
De chirurge legt me uit wat er gaat gebeuren: ik maak twee sneetjes in uw gelaat en  zal dan een centimeter uit de ader wegknippen.
Ja doet u maar wat u moet doen.
Ik verdwijn onder een groen doekje, de prikjes voelen precies zoals de prikjes van een lieve dokter moeten voelen: je voelt ze maar eigenlijk als korte zoete pijn.  En dan hoor ik haar aan twee assistentes uitleggen dat ze karteltjes snijdt om het gezicht zo mooi mogelijk te laten. Het zal me op dit moment een zorg zijn, maar bijna 70 jaar oud en dan drievrouw sterk boven je horen overleggen hoe je gezicht zo mooi mogelijk te houden, tja dat heeft toch ook wel wat. Ik denk nog: hoeveel van ons loopgroepje zullen dit horen als ze bijna 70 zijn?
Ik hoor haar les geven: zie je wat ik doe, begrijp je waarom ik dit doe? Zie je wat er nu gebeurt, etc. Ik ben nu geen hardloper, speel ook geen simulatiepatiënt, ik heb het nu uit handen gegeven, tel mijn zegeningen en laat maar gebeuren.
Na een kwartiertje is het klaar.
Madame de chirurg denkt dat het goed gegaan is, geen complicaties, zegt ze en als er iets is dan moet ik zonder aarzelen aan de bel trekken.
Ik wurm me van de operatietafel in de rolstoel, plots wat minder zeker en een beetje dizzy want met de slangen van het infuus (mijn paal en ik blijven onverminderd aan elkaar geklonken) nu meer om mijn lijf dan naast mijn lijf, moet ik nu tussen de beenruimte van de rolstoel een wel wat ingewikkeld draaiende beweging afwerken.  De chirurgijn en haar leerling vertrekken en de coassistent mag mij nu wegrijden. Voor haar ook nieuw: rolstoelduwster. Na de eerste bocht zeg ik: stop maar even, nu kan ik best lopen naast mijn paal, voor jou is een lege rolstoel ook veel makkelijker. Ze blijkt anders dan de wegwerker van zojuist. We geinen een beetje: als jij nu in de rolstoel plaats neemt en ik duw je, dan krijg je een mooie foto voor het blad van coassistenten. Bijschrijft: harloper en co-assistent: in het ziekenhuis schuiven alle rollen. En zo probeer ik er maar het beste van te maken.
Later zal de oogarts constateren dat het oog geen schade heeft opgelopen en de internist dat ik nu echt wel een paar maanden aan de medicijnen moet.
 Hoe zegt u?
Nou je moet wel rekenen op een klein jaartje . Oeff , die komt binnen!
Op de middag van de derde dag ( haal ik nu Kerst en Pasen door elkaar ?) mag ik naar huis en vind ik me terug bij de apotheek: ik krijg uitleg over een aantal medicijnen, en dat zijn bepaald geen snoepjes. Van het soort waar oude mensen er ook wel veel van krijgen. Veel pret met sol, maar niet zonnig, als je begrijpt wat ik bedoel. Dit is een tweede schok: ik de hardloper ben nu ook patiënt geworden… met een dagelijkse dosis pillen.
Hoezo D’66-ers en ander hoogopgeleid seculier en vooral autonoom yuppendom, hoezo maak je je eigen leven? Kies ik de weg of kiest de weg mij? Beide zijn op zijn minst ten dele waar.
(vrij naar de Zweedse mysticus en VN secretaris Dag Hammerskjöld)
Hoe dan ook: ik vervolg weer mijn camino met open handen .Verlost van paal met infuus, maar het effect druppelt wel door.
Benieuwd hoe de weg verder kronkelt!


zaterdag 25 oktober 2014

Ligt een hardloper in bed. 

Dat behoeft enige uitleg want een hardloper ligt niet, die loopt. Tenminste zo hoort dat, toch?
Zo niet deze hardloper, hij (ik dus)  ligt vanmorgen in bed. Gisterenavond nog de hele avond doorgebracht bij een bevriend stel. Ik dacht dat het na een weekje kwakkelen wel weer kon, je kunt toch niet steeds door de kamer heen en weer blijven drentelen? Dus met een paracetamolletje in de maag vrolijk op weg gegaan. En het moet gezegd, het ging best, al keken ze wel een beetje op dat ik als gekend koffiedrinker, begon met een glas thee. Niet dat daar veel aan is, maar je moet toch wat drinken? Het glaasje wijn viel echter helemaal verkeerd, dat had ik bij het eerste slokje al wel in de gaten, ik ben dus heel goedkoop bezoek geweest. Na een avond lang over kinderen en kleinkinderen te hebben gesproken – die leeftijd hebben wij intussen bereikt – onze zorgen te hebben gedeeld – je kunt ze moeilijk met je kinderen delen want die moeten hun eigen weg gaan – en enkele gemeenschappelijke interesses te hebben besproken, zijn we tegen twaalven terug gewandeld. Hoe ging het?, vroeg Marian.
Nou, zeg ik, het viel me niet mee.
Nou je was anders behoorlijk op dreef, zei ze.
Dat mocht zo lijken maar het is echt nog niet over, zei ik, die wijn viel helemaal verkeerd.
Oké, met een paracetamol het bed in. Slaap ik me toch tot 7 uur vanmorgen aan één stuk door!  Maar de smaak van die wijn is nog steeds overheersend in mijn binnenste. Ik besluit tot een oud recept: warme melk met een lepeltje honing. Dat moet al minstens uit de tijd van mijn overgrootmoeder stammen. En Marian hanteert dat recept al jarenlang met veel succes.  Nu ga ik dat eens doen, je kunt toch niet eindeloos op die paracetamolletjes blijven rondlopen? Lekker  hoor die honing, het is nl wel mooi zuivere honing van onze eigen bijen!
En met deze zuivere honing en een beetje warme melk – echt een aanrader voor al die stoere hardlopende binken – duik ik weer het bed in.
Het is kwart over negen voor ik er erg in heb, kwart over negen, dat is lang geleden!! Kom op Beltman!, en nu eruit!, het is afgelopen!, het is voorbij!, morgen kan je weer voorzichtig een eerste loopje beginnen. Maar nu wil ik het ook zeker weten, dus struin ik de kasten af naar onze koortsthermometer, kun je nagaan hoe vaak we die gebruiken! Ik vind hem, vlei me nog even op bed en stop het staafje in het daartoe bestemde gaatje. Wat denk je? 38,6 'smorgens om kwart over negen! Marian, is die thermometer van ons wel goed? Ja, nooit gemerkt dat die niet goed is. Plotseling wordt mijn ziekte serieus genomen, dat is dus wat Cruijff bedoelt met elk nadeel heb z’n voordeel. Intussen is er een voorraad frisse fruitdrank ingeslagen!
 Hoe het nou verder moet de komende dagen, dat weet ik niet, (behalve dat het moet ophouden natuurlijk!) je kunt immers niet steeds in bed blijven liggen en je kunt ook niet steeds verhaaltjes gaan zitten schrijven. Bovendien, er zijn er in ons clubje die veel ernstiger kwaaltjes en ongemakken hebben en daarover den volke ook niet uitgebreid kond doen.
Wat ik nu maar zeggen wil: mij zien ze dit jaar niet bij de griepprik. Ik heb mijn portie al gehad, en voel er niets voor de beurs van enkele farmaceuten nog verder te spekken. 
Leef gewoon gezond, dan kun je een griepje fluitend aan!

Meestal.

zondag 19 oktober 2014

Dat liet Leendert niet over zijn kam gaan! 

Ik loop langs de overslagloods van Van Gend & Loos uit Tiel. Zoals altijd als ik daar loop denk ik onwillekeurig aan Jan en Maria. Het is 1796 als Jan van Gend trouwt met Maria Loos. Hij is koetsier en zij drijft hotel De Kroon in Antwerpen . Aha, denkt u, en zo is het gekomen! Inderdaad, zo is het gekomen. Van het een kwam het ander, langzaam werd Van Gend & Loos een bekende verschijning op de wegen. Wel helemaal van Amsterdam tot Parijs. Personenvervoer werd goederenvervoer, de trein werd van concurrent tot bondgenoot, paarden werden ingewisseld voor automobielen. Een lange geschiedenis van samenwerken en fuseren uiteindelijk uitmondend in overname door DHL zal ik de lezer besparen. Wat mij veel meer interesseert is het zinken vogeltje dat prijkt op de dakgoot aan de smalle achterzijde van het gebouw. Je ziet het alleen als je de loods benadert vanuit de richting van onze smederij. Er is nauwelijks een bezoeker die het opmerkt (net als de poes in de dakgoot van de gebouwen uit de Jordaan.) Het verhaal gaat dat bouwlieden tijdens de herbouw in ons museum in 2007 de vrouwelijke toezichthouder eens wilden testen. Een vrouw in de bouw, dat levert geheid spanning, toch? Zou ze hem opmerken en er iets over durven zeggen? Haar reactie ken ik niet, maar in elk geval is dit grapje van een zinkwerker bewaard gebleven en het levert ons rondleiders steeds weer een aardige anekdote. ‘Dus het gebouw is niet authentiek?’,reageert dan soms een bezoeker. ‘Tja’, zeg ik dan, ‘wat is authentiek?  Kijk het gebouw in Tiel zat toen het werd overgenomen helemaal onder de graffiti. Mochten we die graffiti wel of niet verwijderen? En we hebben ook niet alles uit Tiel hier kunnen plaatsen. Dus niet authentiek?’ En zo geraak ik dan spelenderwijs in een werkcollege museologie. Als de groep de discussie echt oppakt dan verwijs ik graag naar een boek (van Jan Vaessen) in de winkel. Ook rondleiders moeten immers bijdragen aan een batig saldo !
Authentiek is in elk geval wel het roet van de oude stoomlocomotieven onder de overkapping dat heel bewust niet verwijderd is. En ook de keien zijn een authentiek deel van de kinderkopjesbestrating uit Tiel, er is zelfs extra €10,- voor die keien betaald terwijl we hele loods voor slechts één euro verwierven!  Het vervoer naar de Saksen Weimarkazerne zal DHL wel voor haar rekening hebben genomen, maar dat weet ik niet zeker. Die Saksen Weimar als tijdelijke opslag vormt een verhaal apart. De conservator, Leendert v P., vertelde onlangs hoe hij eens naar de kazerne fietste om te zien hoe Van Gend & Loos erbij lag en tot zijn schrik ontdekte dat ondernemende jongetjes van een gedeelte van de planken van het afdak een fraaie boomhut hadden getimmerd !!  Dat liet hij natuurlijk niet over zijn kam gaan. Als een heuse detective speurde hij rond tot zijn conservatorsoog onder de bomen een airmailspas van een van de daders ontwaarde! En zo is het dank zij de gedrevenheid en het speurderswerk van onze Leendert toch nog goed gekomen met de loods van Van Gend & Loos !

Jan en Maria hebben van dit alles geen weet, ze wisten waarschijnlijk niet eens waar Tiel ligt en van een openluchtmuseum hebben ze al helemaal nooit kunnen dromen. 

zaterdag 11 oktober 2014


Sta op, mijn geliefde, kom mee!

Ik loop weer eens naar het kerkje uit ’s Heerenhoek. Ik kom er niet zo vaak, het ligt een beetje ver weg voor een rondleiding. Maar de nieuwste aanwinsten maken een nieuwe rondje achter in het museum mogelijk: de watersnoodwoning, het kerkje, de Jaknikker en de boerderij uit Zeijen vormen een afwisselend palet, af te ronden met het schooltje uit Lhee of  bijv. kinderarbeid (in de zuivelfabriek).
Ik ga dus maar weer eens kijken. Uiteraard blijft mijn aandacht hangen bij Alzo lief heeft God de wereld gehad (…..)  opdat een iegelyk die in hem gelooft niet verderve maar het eeuwig leve hebbe. Joh.3,16
Gebeitelde taal uit de BIBLIA van 1637. De complete titel luidde: BIBLIA, Dat is: De gantsche H. Schrifture, vervattende alle de Canonijcke Boecken des Ouden en des Nieuwen TESTAMENTS.  Deze Biblia werd door de Staten Generaal geautoriseerd vandaar de naam Statenvertaling. Deze taal kregen de bezoekers van ons kerkje te horen. Na enkele eeuwen liepen de volgelingen van de strenge dominees die vonden dat Willem 1 met een veel te grote vinger in de ene hervormde pap roerde, weg. Ze bouwden in het nabije dorp een eigen kerk naar inzichten die ze voor de oorspronkelijk gereformeerde hielden. Het schisma trok door heel het land en is bekend geworden als De Afscheiding En zo begon in 1834 het verval van het kerkje in ’s Heerenhoek. Ongeveer de helft liep weg naar de gereformeerden.  
De tekstvakken zijn overigens van weer een eeuw later, ze zijn ongeveer 1930 op de muren geschilderd. Daarvoor was er eeuwenlang niets te zien, alleen het Woord  (de Biblia en de dominee) werd er gehoord. Er was één uitzondering: in de ramen waren de wapens van de landsheren te zien, totdat Napoleon dat verbood.
Altijd als ik naar de tekstvakken kijk valt het me op hoe ver toch dat woordgebruik af staat van gewone omgangstaal.
Als ik het voor het zeggen had, zou ik het wel weten: gewoon taalgebruik en regelmatig variëren a.u.b.! Voorraad genoeg want nergens in de wereldlitteratuur vindt je meer variatie dan in de bibliotheek die bekend werd als de bijbel!
Ik doe meteen maar een voorstel. De komende week schilderen we een stuk uit het Hooglied op de muur, bijvoorbeeld:
‘Sta op, mijn geliefde,
Mijn schone, kom mee!
Want zie, de winter is voorbij,
Voorgoed is de regen verdwenen.
Men hoort de duiven al kirren (….)
De wingers bloeien en geuren.
Sta op mijn geliefde, kom mee!
Mijn duifje  (….)
Laat mij je gelaat zien
Laat mij je stem horen,
Want je stem is zo zoet
Je gelaat is zo lief’  (Hooglied 2,10-14)

En zo kunnen we nog wel een aantal weken, wat zeg ik, maanden vooruit. Wedden dat na een paar weken niet alleen de bezoekers maar ook het museumvolk komt toestromen? 

zaterdag 27 september 2014

Als ge fluimen hebt moogt ge niet spuwen

We hebben veel moeite onze weg te vinden via het summiere plattegrondje op een bij de ingang verstrekte folder. Gelukkig is er, een eveneens wat povere, bewegwijzering. Daarop zien we plots ‘acteurs’ aangegeven. Nieuwsgierig slaan wij een weg in richting enkele gebouwen. Bij aankomst staat een heuse non de schoolbel te luiden. Wij naar binnen, het klaslokaal is  met zo’n twintig ouders en kinderen al vol, maar we worden met nog een handvol bezoekers langs de wanden geperst.
Hoe beginnen we de les? vraagt de zuster. Jawel, dan gaan we naast onze bank staan en dan steken we allemaal de rechterhand omhoog. Alleen haar blik al was voldoende om dit als een niet te negeren bevel te verstaan. Na een kort gebed begint de les. Ze gebiedt ons allen te luisteren met de armen over elkaar gekruist en een jonge moeder krijgt het gebod morgen niet opnieuw in broek te verschijnen. Meisjes en vrouwen dragen een rok!
Ze onderhoudt ons over twee ernstige zaken: ge hebt zeker wel gehoord dat gisteren den Duitser ons land is binnengevallen? Op dit moment verdedigen onze jongens en mannen ons vaderland. (Het is de week waarin in heel Europa het uitbreken van de eerste wereldoorlog wordt herdacht) Ook de jongens uit ons dorp vechten nu dapper op de citadel van Luik! Ze kijkt ernstig rond en vraagt ons veel voor ze te bidden, ook meneer pastoor heeft dat  gevraagd.
En nog iets ernstigs: den Hendrick is ziek, hebt ge wel gehoord? Den dokter (spreek uit: doktoor) zegt t’is heel ernstig! Haar gezicht vertelt het ergste. De klas is doodstil. Hij heeft teering!  Dan zegt ze: als we hoesten houden we de hand voor onzen mond, dat is heel belangrijk zegt den dokter (spreek uit: doktoor). En (kijkend naar ons volwassenen) als ge fluimen hebt moogt ge niet spuwen!! Absoluut niet spuwen en we moeten vaak onze wassen, dat is heel belangrijk zegt den dokter (spreek uit: doktoor), ook meneer pastoor zal dat straks nog zeggen in zijn preek. O zo, we krijgen dus nog meer, begrijpen we.
Later herhaalt de gendarmist als een soort dorpsomroeper op de treden van de kerk nogmaals dat den Duitser het land is binnengevallen en dat op de citadel van Luik wordt gevochten. Hij vertelt dat vanavond na 6 uur ieder binnen moet blijven en dat hij zeer streng zal toezien op naleving van dit gebod. Ook hij vertelt van den Hendrick die aan tubberrrcull tubrrrrr aan teering lijdt en dat het spuwen van fluimen uit den boze is. 
Onder de indruk van de staaltjes voorlichting in hygiëne anno 1914 verlaten we openluchtmuseum Bokrijk. Bij het passeren van de toegangspoort dwalen mijn gedachten als vanzelf van de fluimen van 100 jaar geleden naar de duurbetaalde sporthelden van tegenwoordig op het voetbalveld. Ik zeg tegen Marian: eigenlijk zou dat verbod om te spuwen ook voor hen moeten gelden, toch? 
Ze is het roerend met me eens.


vrijdag 5 september 2014


Stakeholders

    Ik loop met het Dagblad, het intern communicatieblad van het openluchtmuseum, onder de arm door onze Gelderse Buurt. Er schijnt vandaag iets heel belangrijks in te staan over de toekomst van het museum. Dat ga ik eens rustig tot me nemen want het museum is me dierbaar. Marian zegt zelfs dat het mijn passie is. Het zitje op onze minicamping bij Varik is nog vrij, dat lijkt me een uitstekend plekje. Dra ben ik verdiept in onze toekomstige positioneringsrichting.   Het is niet puur en het is niet samen, lees ik. We zijn wel puur, maar puur is slechts randvoorwaardelijk. Kijk, zo leer je nog eens wat. Samen, ja dat scoort hoog, geschiedenis maak je samen. Interne en externe stakeholders vinden dat een sterke formulering, maar het schijnt alleenstaanden uit te sluiten. Dat ik daar nou nooit aan gedacht heb! Alleen koppels maken dus geschiedenis? En iemand denkt bij samen aan de EO-landdag! Tja, die associatie moeten we als museum niet.  Ik denk onwillekeurig aan Beleef Landleven, het massaal bezocht evenement dat juist dit weekend in het museum plaatsvindt. Dat heeft ook een hoog samen gehalte, maar daar wordt minder bij gezongen natuurlijk. Hoe dan ook, dichter bij de geschiedenis dan ooit, dat moet het worden, lees ik. Het zit als richting op het snijvlak tussen avontuur en actieve kennis en is daarmee een extraverte richting die zichtbaar, voelbaar en hoorbaar zal zijn in de toekomst. Ik leg het Dagblad even op het tafeltje en probeer daar bij de caravan dit even stilletjes te herhalen. Het lukt me niet helemaal. Thuis nog maar eens oefenen, besluit ik.
Even doorlezen: op dit moment komen we nog vrij introvert, kneuterig,stil en puur over. Oef, ik als rondleider ook? Van schrik slaat mijn hart even over. Hoe zat het ook weer? Puur was randvoorwaardelijk, toch? Thuis nog maar eens herlezen. Onze focus – aha Bart van Marwijk is geweest – gaat van een gezamenlijke beleving (door geschiedenis samen te
maken en verhalen te vertellen) naar een individuele beleving van de bezoeker. What’s in it for me?

Het Dagblad blijkt geen campinglectuur. Ik steek het in mijn rugzak en besluit Marian vanavond eens vragen wat zij ervan vindt. Als extern stakeholder heeft ze vast ook haar mening. Maar helemaal zeker ben ik niet. Is zij ook stakeholder? Ik vraag collega’s in de winkel, aan de balie,  in het koffiehuis en op de parkeerplaats en wat blijkt: niemand kan mij klip en klaar uitleggen wie of wat stakeholder is! Wachten op de brandcupe dus waarin binnenkort de nieuwe postioneringsrichting nader toegelicht wordt. Heb ik iets gemist bij Van Gaal of is dit al van Hiddink? 

vrijdag 22 augustus 2014


Bijzondere rookworst

Leuke verspreking van de nieuwslezer: ‘Staatssecretaris Van Rijn wil samen met organisaties en instellingen de eenzaamheid in de samenleving vernieuwen  verwijderen’ Wat zou de man bedoelen? Beide voornemens lijken me overigens vrij onuitvoerbaar.  
Andere bijzondere formuleringen
* oud worden zonder het te zijn.. Volgens mij zit je dan in het verkeerde lichaam!
* bij begrafenissen is applaus aan een stille opmars bezig (Trouw 30/7/2014)  Applaus en stil, is dat geen contradictie?
* Heb je die uitzending gezien?
Nee, ik ben wezen lopen
Oh, en liep het een beetje?
* in een advertentie las ik over boeren scharrel rookworst.  Sinds  wanneer scharrelt een rookworst? Een scharrelende boer kan ik me nog voorstellen maar een boeren scharrel rookworst??? En als je dan toch zoiets wilt moet je het aan elkaar schrijven.  Maar boerenscharrelrookworst, alleen het woord al, dat krijg je toch niet doorgeslikt, toch?