De lamme en de blinde

Zoals ik al schreef, we bezochten dus Veenhuizen. We vonden het zo interessant dat we ter plekke een afspraak hebben gemaakt voor een overnachting enkele dagen later. Nee, niet in een van de gevangenissen aldaar. Wij boekten een overnachting in hotel-restaurant Bitter en Zoet, gesitueerd in het vroegere ziekenhuis van de drie gestichten die daar ooit begonnen zijn door de Maatschappij van Weldadigheid. Het ziekenhuis droeg de gevelspreuk Vertrouw op God. Geen overbodige aansporing want van hier zijn duizenden paupers naar het kerkhof gebracht. Op dat kerkhof van de drie gestichten liggen er maar liefst 11000 (elfduizend!) naamloos begraven. Het was blijkbaar te veel gevraagd om ze hun naam te geven. Volkomen anoniem werden ze in een twee grote collectieve kuilen onder het zand bedolven. Hoger gesitueerden, ambtenaren, toezichthouders van de gestichten, kregen wel een eigen graf.

Hoe ik dat alles zo precies weet? Wel, dat zit zo. Het voormalig ziekenhuis van de pauperkolonie Veenhuizen herbergt nu een moderne kliniek gespecialiseerd in hernia-operaties, de Ipren-kliniek. Zeer deskundig zijn ze er, ik kan het weten want ik heb het een week na ons eerste bezoek van nabij meegemaakt. Nee, ikzelf was niet object van behandeling, dat was Marian.  Enkele uren na de operatie verliet ze lopend de kliniek. Geheel pijnloos, als dat geen wonder is! Als toegift kreeg ze na de operatie ‘Het Pauperparadijs’ mee, een aangrijpend boek waarin Suzanna Jansen de geschiedenis van het heropvoedingsexperiment, later strafkolonie Veenhuizen beschrijft. In een van de laatste hoofdstukken staat ze op twee door een smal pad gescheiden grasvelden waaronder zes van haar voorouders te midden van die elfduizend naamlozen ooit zijn neergelegd…

Hoe anders verging het ons. Wij verlieten blij en dankbaar de kliniek op weg naar huis. Alleen…twee weken niet mogen zitten, dat is natuurlijk nog wel even een klus. Marian had tevoren bedacht dat een afvalgrijper misschien wel van pas zou kunnen komen. En inderdaad, het ding blijkt voor van alles bruikbaar: om pannen mee uit het aanrecht te halen, om een van het kussen gegleden bril mee op te pakken, om schoenen uit de kast te pakken en om je benen in een pantalon te steken. Ook ik werd creatief. Na een paar moeizame worstelingen van haar om zonder rugbelasting in en van de bank te komen bedacht ik als toegewijd mantelzorger dat het wel handig zou zijn om die bank te verhogen met enkele balkjes. En zo geschiedde, op naar de GAMMA!  Alleen… het bleek toch zo gemakkelijk nog niet om gekromd knielend naast de bank het hele geval met één hand op te tillen. Natuurlijk lukte het wel, met hulp van de buurjongen. De patiënt verplaatst zich nu lichtvoetig in en van de bank, en de mantelzorger… verplaatst zich moeizaam met een stijve rug. Maar de lamme en de blinde: ze tellen hun zegeningen!

Het is bijna zo ver.

Morgen komt hij. De stoomboot is al onderweg, dat moet wel, vol met Zwarte Pieten en met veel pakketjes. Het hele land is in rep en roer, en ook wij werden ietwat onrustig. Wel of geen roetvegen, wel of geen blokkerende Friezen dan wel - Pieten, wel of geen gerechtelijke verboden?  Stijf van de zenuwen en de spanning sprongen wij in de auto om even aan iets anders te denken. Naar het noorden gingen we, naar de grensstreken van Friesland, Groningen en Drenthe. Daar zou het rustig zijn, ver van de Zaanstreek en van andere brandhaarden.  We werden niet teleurgesteld. Hoe verder naar het noorden hoe frisser de lucht en hoe aangenamer de zon. In de buurt van Hogeveen stond een bord langs de snelweg. Ik las: ‘kuiertocht met midwinterhoorns’! Heel verfrissend! Daar is echt helemaal niks mee mis. Dat heeft niets van doen met onderdrukking van wat of wie dan dan ook. Alhoewel, midwinterhoorns zijn ook wel als  Whats App avant la lettre gebruikt om roomsen te beschermen tegen onverdraagzame calvinisten en naar men zegt ook wel tegen de aanwezigheid van Duitse onderdrukkers. Maar goed, in Drenthe durven ze het aan om frank en vrij een kuiertocht met winterhoorns te houden. En even verder in de buurt van Assen volop borden langs de weg om de intocht van Sint aan te kondigen! Gewoon, open en bloot langs de weg: ‘zaterdag 17 nov. intocht van Sinterklaas.’ En een foto erbij van een hartstikke witte sinterklaas!  Dat dat kan in ons land, anno nu, verfrissend om te zien!

Die nuchtere Drenten zijn voor de duvel niet bang, een eindje verderop in het gehucht Veenhuizen kwamen we ogen te kort. De huizen tonen daar nog probleemloos en ongegeneerd hoge idealen van weleer. Niks geen ‘Villa Veldzicht’ of ‘Mooiland’, maar veelzeggende leuzen als: Een van Zin, Verdraagzaamheid, Bitter en Zoet, jazelfs Orde en Tucht zagen we. Ik geloof dat het langs de Weg naar Weldadigheid was. De huizen waar eens  paupers en bedelaars te werk gesteld werden dragen nog de idealen van volksverheffing: Opvoeding, Ontwikkeling, Helpt Elkaar, ja zelfs Arbeid en Bid.  Elk ander huis draagt een ander motto. Het werd een grote verrassingstocht voor ons, we speurden de gevels van de huizen af en genoten ervan zoals kinderen reikhalzend reiken naar pepernoten in de hand van Zwarte Piet.
De moraal van dit verhaal:
volg aandachtig de waan van de dag maar breng ook af en toe een bezoek aan het nuchtere Drenthe.

Als dat geen smullen wordt!

Ik ging op mijn snufferd, en hoe! Ik mag dit zo schrijven want ‘snufferd’ staat in Van Dale. Het betekent zowel neus als gezicht. Dat klopt, zo kan ik u verzekeren, want beiden kregen het volle pond. Nu weet ik wel dat hardlopen en praten niet samengaan maar in dit geval was vooral het kijken boosdoener. We liepen naar de toppen van de bomen te kijken. En ja, naar boven kijken en hardlopen, dat is vragen om problemen natuurlijk, zeker op een parcours als dat van de Rozendaalse Bedriegertjes Lopers, waar overal boomwortels op de loer liggen. Maar waarom viel ik, en niet Geert Jan, die ook naar boven keek? 
En waarom viel Sanne en niet Epke, zo vroeg ik me af toen ik vanmorgen de krant las. Zelf gaf ze een antwoord: “een balk is een balk.” Tja, een boomwortel is een boomwortel, maar dat vind ik geen antwoord op de vraag. 

In de krant lees ik ook dat er jaarlijks in Nederland voor maar liefst voor 16 miljard euro wordt witgewassen. 16 Miljard, daar kunnen we alle problemen van de zorg mee oplossen! De onder- en bovenwereld raken elkaar steeds meer, zo blijkt. Leve de drugs- en de mensenhandel. Banken, makelaars en autohandelaren moeten verdachte transacties melden, zo lees ik. Ik hoop dat daar ook de handel in campers en plezierjachten bij is inbegrepen want in die kringen wordt ook nogal eens gewapperd met stapels losse flappen, zo is mij wel eens verteld.

Op de volgende pagina een verslag van een CDA-congres. Daar geen losse flappen. Buma c.s. is daar veel te netjes voor. Wel losse flodders. Daarmee is het makkelijk schieten zonder gevaar te stichten. “Als een ziekenhuis van de ene op de andere dag gesloten wordt dan verliest de burger haar vertrouwen in de politiek,” oreert Buma. En als een partij wel “Parijs” ondertekent maar vervolgens voortdurend op de rem staat, of wel een kinderpardon ondertekent maar halsstarrig blijft volharden in een zo krenterig mogelijke uitvoering ervan, verliest die burger, zo vraag ik hem, dan niet het vertrouwen?

Maar daarover ging het niet. Waarom de een wel en de ander niet, dat was de kwestie. Waarom Marianne niet en Annemarie wel? Marianne kennen we, al jaren, als het Vosje dat in alle takken van de wielersport nauwelijks concurrentie duldt. Maar Annemarie, zo vraagt u zich met mij af? Toch is ze al tijden een grote naam in het mountainbiken. Annemarie Worst, onthoud haar naam. Ze blijkt nu ook het crossen leuk te vinden. Al een paar wedstrijden duelleerde ze met Marianne, en nu versloeg ze haar gedecideerd, nota bene op het E.K.! Dat belooft nog wat de komende winter, want een Vos verliest natuurlijk nooit haar streken. Voor wie het nog niet wist: de Belgen zenden heel de winter door bijna elke zondagmiddag een crosswedstrijd uit. Als dat geen smullen wordt! Ik lust er wel Worst van, zeker nu het om een Nederlandse Worst blijkt te gaan! Maar: een balk blijft een balk en een fiets blijft een fiets!

Er knaagt  iets

Heerlijk gefietst! Wat is de herfst mooi! En toch knaagt er iets. Het is 21 oktober en de meeste fietsers en wandelaars op de Veluwezoom zijn slechts gekleed in een T-shirt.
Tja, de zomer van 2018. Ik zie bomen en vooral struiken die verdroogd als ze zijn, het loodje hebben gelegd. In mijn tuin zijn een aantal struiken zichtbaar in de war, ze vertonen kenmerken van zowel herfst als voorjaar, sommige bloeien voor de tweede keer.
Ik onderga het met gemengde gevoelens en word er een beetje kriegel van als mensen alleen maar lyrisch doen over de mooie nazomer. Alsof er helemaal niets aan de hand is! Toen mijn vrouw deze week haar zorg uitte over de zichtbare klimaatverandering kreeg ze van een bejaarde welgestelde dame ten antwoord: “och, toen vroeger de mijnen in Limburg sloten riepen de mensen ook dat hun niets ergers kon overkomen maar het is toch allemaal wel meegevallen.” Hoe kortzichtig kunnen mensen zijn, of: hoe inventief om zichzelf in slaap te sussen!
Hieraan lag ik te denken toen ik na het fietstochtje even mijn benen strekte (ook bij mij hopen de jaarringen zich op, maar dit terzijde). En ik lag me er een beetje over op te winden hoe de meeste mensen zich alleen maar juichend over het mooie weer uiten, alsof er niets aan de hand is. Het lijkt not done om er in het openbaar een kanttekening bij te plaatsen. En ik herinnerde me een radiopraatje van eerder deze week over de toeristenindustrie die draait als een tierelier. Met name cruise-vakanties zijn booming. En dat terwijl een cruiseschip tot wel een miljoen maal meer vervuilend is als een auto! Twee dagen later reageerde een columnist in het dagblad Trouw dat het nog erger was dan gedacht: op jaarbasis stoot een cruiseschip zeker 1,7 miljoen maal meer CO-2 uit dan een auto ! Maar het zal de verveelde pensionado’s in hun ligstoelen worst wezen, zoiets schreef hij. En ik droomde hoe ik op een cruiseschip folders uitdeelde van "grootouders voor het klimaat’’, en de pensionado’s uitnodigde lid te worden van deze club die zich zorgen maakt over de wereld van onze kleinkinderen. Het trof me hoe menig pensionado, gebruind, de zonnebril modieus in het haar gestoken, welwillend bereid was het manifest van deze beweging te ondertekenen, om vervolgens met vermoeide arm naar het borrelglas te reiken op het tafeltje naast de ligstoel. “Natuurlijk, uiteraard, goed zaak, moet je zien hoeveel plastic er drijft,” en dergelijke hoorde ik in mijn droom. Maar blijkbaar viel bij niemand het kwartje, tenminste niemand die opstond richting loopplank om het cruiseschip te verlaten. En juist toen ik me opmaakte om als eens gebeurde in een tempel te Jeruzalem, in heilige verontwaardiging de hele meute uit de ligstoelen te zwepen en tussen omvallende tafeltjes en rinkelende borrelglaasjes door op te jagen richting loopplank, toen bracht  een stem van onder aan de trap me tot bedaren: “Gerard, het eten is klaar, kom je?”

Over hazuren, hardlopen en een diepe gedachte

Hij viel. Sprong weer op zijn fiets, soleerde terug naar het peloton, passeerde de hele meute en won met drie minuten voorsprong. Het gebeurde tijdens het WK wielrennen voor beloften. De verslaggever was lyrisch, hij noemde het een hazurenstuk (let wel: niet huzaren maar hazuren).

De volgende ochtend lag er ijs op het plat dak. Voor alleen een dun loopshirt was het veel te koud.  Ik besloot mijn loopjack uit de kast te halen en eenmaal buiten sloot ik de rits zover als kon. Op ons verzamelpunt beek bijna iedereen voorbereid op lage temperaturen. Ik kon het niet nalaten de enige collega in zomerse outfit aan zijn mouw te plukken en toe te voegen: daar krijg je spijt van joh! Ons gesprek werd echter onderbroken door een camper die ietwat onhandig de parkeerplaats opreed en daarbij pardoes een geel waarschuwingsbordje naar de Filistijnen hielp. Vervolgens zagen we hem bij het parkeren bijna de stuwwal afglijden.
‘Cees, waar gaan we heen?’ vroeg iemand. Cees aarzelde geen moment: de vorige keer zijn we die kant uitgegaan, dan gaan we nu (wijzend in Velpse richting) die kant uit. Met ons allen zetten we ons in beweging. Langs de spotvelden, over het smalle pad langs een vroegere zwembad richting Beekhuizen. Ingewijden weten dat de heuvels daar pittig zijn, maar Bedriegertjeslopers gaan geen uitdaging uit de weg. En dus gingen we bij herhaling heuvel op en heuvel af. De een na de ander ontdeed zich van het loopjack. Vroege wandelaars zagen met verbazing een vijftiental lopers naderen met op allerlei manieren  een jack om hun middel geknoopt. Heerlijk om zo rond te struinen! Sjoukje dacht ‘als ik dan toch moet vallen dan maar hier’, en boem! daar ging ze, klassiek met haar neus in het zand. Een heuveltje of wat verder dacht Bas: wat zij kan, kan ik ook. En boem! daar lag hij. Maar ervaringsdeskundig als hij is, krabbelde hij weer overeind, om vrolijk converserend verder te hollen alsof er nergens boomwortels te bekennen waren.

Zelf bewaar ik graag wat afstand, om beter te kunnen zien waar ik loop en om wat te kunnen mijmeren. Want mijmeren en hardlopen gaan prima samen. Ter hoogte van het kerkhof was het plots alsof ik hoorde wat ik onlangs ergens las:

wat jullie zijn, waren wij,

wat wij zijn, zullen jullie worden.

En zo, nu eens hijgend en puffend, dan weer vrolijk kletsend of mijmerend, soms even op elkaar wachtend en dan weer achter elkaar in draf, naderden we onze parkeerplaats, én de koffie en thee uit Nancy’s kofferbak. Onbetaalbaar, zo’n zaterdagochtend!
Later die dag hoorde ik op de radio iemand spreken over de grens van Friesland met Duitsland en beweerde Trump voor het forum van de VN dat hij de wereld beter had gemaakt! Soms geloof je je oren niet!

’s Middags zette Anna van de Breggen de achtervolging in, bereikte de vluchters, passeerde ze en won met meer dan drie minuten voorsprong de wereldtitel. Voorwaar, een hazurenstuk!

Hier had ik het bij willen laten. Het stukje was al lang genoeg. Maar toen las ik vanmorgen de Abel Herzberglezing die Sigrid Kaag heeft uitgesproken. Wat een speech, echt een HUZARENSTUK! Hier past geen grap, alleen een diepe buiging.

Mensen zijn onbegrijpelijke wezens

De opwarming van de aarde is nu toch wel duidelijk. En toch gaan de tickets voor Ryanair en hoe ze allemaal mogen heten als warme broodjes over de toonbank.
De economie is booming. Als over enkele weken de vakanties voorbij zijn, zal het drukker zijn dan ooit op de wegen. We slibben dicht. Er zijn in 10 jaren een miljoen auto’s bijgekomen. Herman Finkers sprak al jaren geleden: ik snap niet wat we eraan vinden maar we staan ervoor in de rij ! 

Kunt u zich nog herinneren wanneer u voor het laatst een krekel hebt horen tsjilpen? Waarschijnlijk niet, en waarschijnlijk zult u hem ook niet meer horen. Mocht u er volgende zomer toch een horen dan is die waarschijnlijk door een milieubewuste vakantieganger in een luciferdoosje meegebracht uit een andere klimaatzone (uiteraard in de handbagage van Ryanair, maar dit terzijde). 

Over onbegrijpelijk gesproken: er is wereldwijd het laatste jaar voor 18,9 miljard euro aan Nederlandse XTC en speed  (zeg: amfetamine pepmiddelen) verkocht.  Dat is vele malen de omzet van Albert Heijn… Maar een prioriteit in opsporingsland ???

Achter de schermen zijn de tuincentra al druk in de weer met de kerstballen. In september verschijnen ze in de rekken, ze markeren – zo hoor ik op de radio -  de overgang van de zomer naar de herfst. Vroeger markeerde de intocht van Sinterklaas die overgang en viel kerst in de winter. Nu beginnen sinterklaas en kerst beiden in september.  En terwijl we in de winkels voorbij speculaas en engeltjes slalommen worden ver voor december ook de carnavalspullen al in de rekken gelegd.  

Volgens de modernste inzichten van gedragswetenschappers, zo las ik ergens, komt de homo sapiens van de vuilnisbelt. Nepnieuws? Nou, ik weet het zo net nog niet.

Een olifant in de tuin

Ik val van de ene verbazing in de andere. Was ik net gewend aan facebook en dan verandert het in een ordinaire advertentiesite voor zzp-ers en gesponsorde goede doelen. Ik zag mijn ‘vrienden’ er een voor een vertrekken. Gelukkig was er nog WhatsApp.  Maar ook dat is niet meer wat het was. Neem de groepsapp van mijn onvolprezen loopgroepje. Ooit begonnen om elkaar in geval van blessures of nood te kunnen vinden verwerd het tot een uitwisseling van terras- en  vakantiefoto’s . De laatste tijd evolueert het meer en meer in een soort koopjedeal.nl …

Alles verandert, het gaat razendsnel. Vanmorgen in de buurt van Ommen opent een gezin de gordijnen en kan haar ogen niet geloven: staat er een olifant in de moestuin, het dier doet zich tegoed aan de perenbomen!!!  (het gezin heeft overigens de schade vergoed gekregen, maar dit terzijde)

En stadsbeken, ook zoiets: de Jansbeek in Arnhem was nauwelijks in ere hersteld of een onverlaat kieperde zijn aquarium erin leeg. Groot alarm: gevaar voor exoten in de Rijn ! Zelfs de rechter kwam er aan te pas. Met man en macht werd gepoogd de tien goudvissen terug te vangen. En nu:  het lijkt wel of heel Arnhem zijn aquarium in de Jansbeek kiepert. Waar je ook kijkt, overal in het beekje zwemmen ze. De hype is voorbij, de beek oogt elke dag fleuriger en eenieder die zich druk maakte om de natuur is aan boord van Ryanair naar verre oorden…